Toezicht op gemeentefinanciën


De Provincie Limburg is financieel toezichthouder voor de gemeenten. In die rol bevorderen we een financieel gezonde situatie bij Limburgse gemeenten. Dat betekent dat een gemeente kan voortbestaan, zonder bijzondere financiële steun uit het Gemeentefonds. De zogenoemde artikel 12 steun.

Gemeenten zijn allereerst zelf verantwoordelijk voor een gezond financieel beleid. Als financieel toezichthouder willen wij er echter graag aan bijdragen, dat gemeenten goed in staat blijven hun rol te vervullen en taken waarmaken. Dat betekent in de praktijk dat wij de eigen verantwoordelijkheid respecteren, maar reageren op risico’s die tot financiële problemen kunnen leiden.

Verdiepingsonderzoeken per gemeente

We onderzoeken vanaf 2006 elke Limburgse gemeente een keer in de vier jaar met een verdiepingsonderzoek (VDO). Op basis van het onderzoeksrapport bekijkt Gedeputeerde Staten (GS) of de gemeente voor de volgende vier jaar het lichte, repressieve, toezicht kan krijgen. Soms stelt GS hier voorwaarden bij.

Bekijk de meest recente onderzoeken bij de Limburgse gemeenten.

Preventief toezicht

Gedeputeerde Staten moet de financiële situatie van een gemeente als zwak beoordelen, en preventief toezicht instellen als:

  • de begroting naar hun oordeel niet in structureel en reëel evenwicht is en
  • de meerjarenraming te weinig laat zien dat een gezond evenwicht mogelijk is.

Bij preventief toezicht moeten GS de begroting eerst goedkeuren, voordat de gemeente met de uitvoering kan beginnen.

Gedeputeerde Staten kunnen preventief toezicht instellen als

  • de begroting of de jaarstukken te laat zijn ingezonden.

Repressief toezicht

Repressief toezicht betekent dat de gemeente haar vastgestelde begroting en begrotingswijzigingen kan uitvoeren, zonder dat de Provincie dat vooraf moet goedkeuren. Het is de lichtste vorm van toezicht. Soms zullen Gedeputeerde Staten hierbij wel voorwaarden stellen.

Kaders voor toezicht

De Provincie baseert haar toezicht op een aantal wettelijke bepalingen in de Gemeentewet en enkele specifieke wetten. De beleidskaders die hieruit volgen beschrijven hoe het toezicht in de praktijk vorm krijgt en welke normen we daarbij hanteren.


Begrotingsbrief 2020

Gedeputeerde Staten hebben de begrotingsbrief 2020 aan de Limburgse gemeenten en gemeenschappelijke regelingen gestuurd. Met de begrotingsbrief 2020 informeren Gedeputeerde Staten de Limburgse gemeenten en gemeenschappelijke regelingen over aandachtspunten voor het opstellen van hun begroting 2020.

Begroting 2019 Limburgse gemeenten

De Provincie concludeert na beoordeling van de begroting 2019 en de meerjarenraming 2020-2022 van de 31 Limburgse gemeenten dat 1 gemeente door een herindeling niet in staat was de begroting tijdig in te zenden en dat van de overige 30 er 29 hun financiën voldoende in evenwicht hebben.

De begroting en meerjarenraming van Sittard-Geleen laten naar het oordeel van de Provincie alle vier jaar structurele en reële tekorten zien, zodat deze begroting 2019 om die reden onder het zwaardere zogenaamde preventieve toezicht staat.

Per 1 januari 2019 vormen de gemeenten Onderbanken, Nuth en Schinnen de nieuwe gemeente Beekdaelen. De raad van Beekdaelen stelt de begroting 2019 na 1 januari 2019 vast. In verband met de termijnoverschrijding staat ook de begroting 2019 van Beekdaelen onder preventief toezicht.

Dat betekent dat de overige 29 gemeenten in aanmerking kunnen komen voor de lichte vorm van toezicht, het repressief toezicht.

Belastingoverzicht 2019

In het Belastingoverzicht 2019 zijn de tarieven en de lastendruk van de OZB, de rioolheffing en de afvalstoffenheffing van de Limburgse gemeenten voor een meerpersoonshuishouden in kaart gebracht. Ook zijn de waterschapsheffingen 2019 voor een meerpersoonshuishouden opgenomen. Tot slot zijn de OZB-tarieven voor de niet-woningen vermeld. De cijfers zijn voor 30 Limburgse gemeenten exclusief de gemeente Beekdaelen beschikbaar en de gewogen gemiddelden hebben betrekking op de 30 Limburgse gemeenten.

De gemeentelijke lastendruk 2019 stijgt voor huurders in onze Provincie gemiddeld met 2,48%. Eigenaren/gebruikers zien hun lasten met gemiddeld 3,47% stijgen.