Toezicht op gemeentefinanciën


De Provincie Limburg is financieel toezichthouder voor de gemeenten. In die rol bevorderen we een financieel gezonde situatie bij Limburgse gemeenten. Dat betekent dat een gemeente kan voortbestaan, zonder bijzondere financiële steun uit het Gemeentefonds. De zogenoemde artikel 12 steun.

Gemeenten zijn allereerst zelf verantwoordelijk voor een gezond financieel beleid. Als financieel toezichthouder willen wij er echter graag aan bijdragen, dat gemeenten goed in staat blijven hun rol te vervullen en taken waarmaken. Dat betekent in de praktijk dat wij de eigen verantwoordelijkheid respecteren, maar reageren op risico’s die tot financiële problemen kunnen leiden.

Verdiepingsonderzoeken per gemeente

We onderzoeken vanaf 2006 elke Limburgse gemeente een keer in de vier jaar met een verdiepingsonderzoek (VDO). Op basis van het onderzoeksrapport bekijkt Gedeputeerde Staten (GS) of de gemeente voor de volgende vier jaar het lichte, repressieve, toezicht kan krijgen. Soms stelt GS hier voorwaarden bij.

Bekijk de meest recente onderzoeken bij de Limburgse gemeenten.

Preventief toezicht

Gedeputeerde Staten moet de financiële situatie van een gemeente als zwak beoordelen, en preventief toezicht instellen als:

  • de begroting naar hun oordeel niet in structureel en reëel evenwicht is en
  • de meerjarenraming te weinig laat zien dat een gezond evenwicht mogelijk is.

Bij preventief toezicht moeten GS de begroting eerst goedkeuren, voordat de gemeente met de uitvoering kan beginnen.

Gedeputeerde Staten kunnen preventief toezicht instellen als

  • de begroting of de jaarstukken te laat zijn ingezonden.

Repressief toezicht

Repressief toezicht betekent dat de gemeente haar vastgestelde begroting en begrotingswijzigingen kan uitvoeren, zonder dat de Provincie dat vooraf moet goedkeuren. Het is de lichtste vorm van toezicht. Soms zullen Gedeputeerde Staten hierbij wel voorwaarden stellen.

Kaders voor toezicht

De Provincie baseert haar toezicht op een aantal wettelijke bepalingen in de Gemeentewet en enkele specifieke wetten. De beleidskaders die hieruit volgen beschrijven hoe het toezicht in de praktijk vorm krijgt en welke normen we daarbij hanteren.


Begrotingsbrief 2019

Gedeputeerde Staten hebben de begrotingsbrief 2019 aan de Limburgse gemeenten en gemeenschappelijke regelingen gestuurd. Met de begrotingsbrief 2019 informeren Gedeputeerde Staten de Limburgse gemeenten en gemeenschappelijke regelingen over aandachtspunten voor het opstellen van hun begroting 2019.

Begroting 2018 Limburgse gemeenten

De Provincie concludeert na beoordeling van de begroting 2018 en de meerjarenraming 2019-2021 van de 33 Limburgse gemeenten dat 32 gemeenten hun financiën voldoende in evenwicht hebben.

De begroting en meerjarenraming van Sittard-Geleen laten naar het oordeel van de Provincie alle vier jaar structurele en reële tekorten zien, zodat deze begroting 2018 om die reden onder het zwaardere zogenaamde preventieve toezicht staat.

Drie gemeenten; Onderbanken, Nuth en Schinnen, vallen verplicht onder het zware, preventieve toezicht. Dat komt door de plannen om van deze drie gemeenten een nieuwe gemeente te maken (wet Arhi).

De minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties heeft op 21 december 2017 het preventieve Arhi-toezicht voor de gemeenten Heerlen en Landgraaf beëindigd.

Dat betekent dat de overige 29 gemeenten in aanmerking kunnen komen voor de lichte vorm van toezicht, het repressief toezicht.

Belastingoverzicht 2018

In het Belastingoverzicht 2018 zijn de tarieven en de lastendruk van de OZB, de rioolheffing en de afvalstoffenheffing van de Limburgse gemeenten voor een meerpersoonshuishouden in kaart gebracht. Ook zijn de waterschapsheffingen 2018 voor een meerpersoonshuishouden opgenomen. Tot slot zijn de OZB-tarieven voor de niet-woningen vermeld. De cijfers zijn voor alle 33 Limburgse gemeenten beschikbaar en de gewogen gemiddelden hebben betrekking op de 33 Limburgse gemeenten.

De gemeentelijke lastendruk 2018 neemt voor huurders in onze Provincie gemiddeld met 2,01% af. Eigenaren/gebruikers zien hun lasten met gemiddeld 1,71% stijgen.