Dat is nu juist waarom de Zuidkamer er is. Midden in de naoorlogse uitbreidingswijk, op een plek waar bewoners toch al komen, is de Zuidkamer uitgegroeid tot een laagdrempelige ontmoetingsplek voor Geleen-Zuid. Geen loket of kantoor, maar een uitnodigende plek waar bewoners kunnen binnenlopen met vragen, zorgen, ideeën of gewoon behoefte aan contact.
“De kracht zit in de laagdrempeligheid”, zegt Roland Erwich van Sociaal Plein Zuidkamer, betrokken vanuit MIK & PIW Groep. “We zitten hier midden in het winkelcentrum en de deur staat voor iedereen open – op mooie dagen als deze zelfs letterlijk.”
Waar moet ik beginnen?
De vragen waarmee mensen binnenlopen, zijn heel verschillend. Soms gaat het om een brief die iemand niet begrijpt. Om hulp bij belastingzaken, toeslagen of gemeentelijke regelingen. Om vragen over werk, inkomen, zorg, wonen, digitale zaken of kleine klusjes thuis. Een ander komt binnen met een probleem met de telefoon of met zorgen over de renovatieplannen in de buurt. En soms blijft het bij gewoon een praatje.
Voor veel bewoners is het niet vanzelfsprekend om zelf de juiste weg te vinden. Zeker niet in een wereld waarin afspraken steeds vaker online gemaakt moeten worden en organisaties werken met formulieren, QR-codes, keuzemenu’s en doorverwijzingen. Als je niet precies weet waar je vraag thuishoort, kan de eerste stap al ingewikkeld zijn.
De kracht zit in de laagdrempeligheid
“Veel mensen hebben ergens een hulpvraag, maar weten niet altijd waar ze moeten beginnen”, zegt Manon Bonné van zorgcentrum Zuyderland Glana en het Huis van de Wijk, waarmee het zorgcentrum werkt aan een sterkere verbinding met de omliggende wijk. “Wie moet ik bellen? Waar moet ik naartoe? Wat heb ik nodig?”
Juist daarom werkt een plek als de Zuidkamer. Bewoners hoeven niet vooraf te weten welke organisatie hun vraag kan beantwoorden. Ze kunnen hun vraag neerleggen. Als iemand die op dat moment aanwezig is niet direct kan helpen, is er vaak wel een ander in het netwerk die dat wél kan. Soms gebeurt dat meteen. Soms wordt er een vervolgafspraak gemaakt. Een andere keer wordt iemand thuis bezocht om rustig verder te praten.
Midden in de loop van de wijk
Dat de Zuidkamer in Zuidhof zit, is niet toevallig. De plek maakt een groot verschil. Bewoners komen hier toch al voor de dagelijkse boodschappen. Ze zien licht branden, herkennen een bekend gezicht binnen of weten wanneer iemand aanwezig is. Dan is de stap naar binnen klein.
Dat was bij eerdere plekken anders, vertelt Roland. Professionals waren al langer actief in de wijk, maar vaak minder zichtbaar. In een gemeenschapshuis, een leegstaande school of op een plek die net wat meer uit het zicht lag. “Hier zit je letterlijk midden in de wijk. Je ziet alles en iedereen.”
De Zuidkamer bestaat inmiddels vijf jaar. Wat ooit begon als een plek waar verschillende partners op vaste dagdelen aanwezig waren, is in de loop van de tijd gegroeid. Er zijn spreekuren, koffieochtenden, taallessen en activiteiten. De Kredietbank is er aanwezig, net als Vidar voor vragen over werk en inkomen. Ook het Platform Allochtonen Geleen Breed, woningcorporatie ZOwonen, welzijnspartners, zorgprofessionals en vrijwilligers vinden er hun plek. Die laatsten helpen bijvoorbeeld bij vragen over de computer, telefoon of andere digitale zaken.
Hier zit je letterlijk midden in de wijk
Toch is de Zuidkamer veel meer dan een verzameling spreekuren. De plek werkt juist omdat alles door elkaar loopt: ontmoeting, hulp, signalering, activiteiten en contact tussen organisaties. Noem het synergie. Iemand die binnenkomt voor een praktische vraag, raakt misschien ook in gesprek met een buurtgenoot. Iemand die wacht tot hij geholpen wordt, hoort dat een ander met hetzelfde probleem zit. Zo ontstaat er meer dan alleen een antwoord op een vraag.
Achter het praatje
Voor Riet ter Haar – Rietje voor bekenden – is die ontmoeting minstens zo belangrijk als de hulp die er te vinden is. Ze woont sinds 2016 in de buurt en komt al vanaf het begin in de Zuidkamer. Eerst voor de koffieclub, later ook gewoon als ze boodschappen heeft gedaan en ziet dat er iemand aanwezig is.
“Dan kom ik even binnen voor een praatje en een kop koffie”, vertelt ze.
Rietje is geboren in Geleen en werkte jarenlang in de zorg. Ook daarna bleef ze actief: in de kerk, met creatieve activiteiten en door contacten met de mensen om haar heen. Zorgen, meedoen en iets betekenen voor een ander lopen als een rode draad door haar leven.
Inmiddels woont ze alleen. Haar man overleed nadat ze in Geleen-Zuid kwamen wonen. Door gezondheidsklachten is niet meer alles vanzelfsprekend en haar kinderen wonen niet naast de deur. Juist daarom zoekt ze bewust naar momenten om onder de mensen te blijven. Niet groots of ingewikkeld, maar op een manier die bij haar past: een kop koffie, een gesprek, iets creatiefs maken, iets kleins doen voor een ander.
“Je moet toch je eigen invulling zoeken”, zegt ze. “En contacten.”
Dat doet ze ook. Rietje maakt kleine creatieve attenties voor anderen in haar flat of omgeving en nam al eens mensen mee naar de Zuidkamer. Daarmee laat ze zien dat bewoners hier niet alleen komen om iets te halen. Ze brengen zelf ook iets mee: aandacht, verhalen, gezelschap. Soms zetten ze iemand anders aan om ook eens binnen te lopen.
Haar verhaal toont aan waarom een plek als de Zuidkamer belangrijk is. Niet omdat ieder bezoek om een grote hulpvraag draait. Juist niet. Soms is een kop koffie niet meer dan dat. Maar doordat bewoners regelmatig binnenlopen, blijven ze in beeld. Professionals merken hoe het met iemand gaat. Ze zien het als iemand minder vaak komt. Of als achter een luchtig gesprek toch een vraag schuilgaat.
Manon herkent dat. Zeker bij oudere bewoners ontstaat een hulpvraag vaak niet aan het begin van het gesprek, maar gaandeweg. “Mensen komen binnen voor een praatje. En achter dat praatje zit soms een vraag. Voor ons is het fijn dat we mensen geregeld zien. Dan kun je ook vragen: hoe gaat het? Lukt het nog allemaal? Heb je ergens ondersteuning bij nodig?”
Zo helpt de Zuidkamer ook om eenzaamheid te voorkomen en om eerder te signaleren waar iemand hulp kan gebruiken. Niet zwaar of formeel, maar dichtbij en menselijk.
Samenwerken zonder omweg
Volgens Roland heeft de Zuidkamer ook de samenwerking tussen professionals veranderd. Waar organisaties elkaar vroeger minder vanzelfsprekend tegenkwamen, ontstaan nu korte lijnen. Je spreekt elkaar aan, belt sneller en weet beter wie waarvoor nodig is.
Mensen komen binnen voor een praatje
Die samenwerking is niet tot in detail dichtgetimmerd. In het begin was er nog regelmatig formeel overleg tussen de betrokken partijen. Maar na verloop van tijd bleek dat veel zaken vanzelf hun weg vonden. Mensen spreken elkaar aan, bellen elkaar of zetten een vraag uit in de gezamenlijke appgroep. Binnen korte tijd reageert er meestal iemand.
Dat maakt de Zuidkamer praktisch. De bewoner hoeft niet langs verschillende loketten, maar de professionals zoeken samen naar de juiste route. En omdat ze allemaal op hun eigen manier in de wijk aanwezig zijn, kunnen ze ook sneller signalen oppakken. Over zorg, inkomen, wonen, eenzaamheid, taal, digitale vaardigheden of veranderingen in de buurt.
Een wijk is meer dan stenen
De Zuidkamer ontstond in een wijk die volop in beweging is. In Geleen-Zuid worden woningen aangepakt, staan twee iconische flats op het punt te worden gesloopt en liggen er volop plannen voor de toekomst. Maar een wijk wordt niet alleen beter door stenen, zegt Roland. Mooie woningen zijn belangrijk, maar bewoners hebben ook plekken nodig waar ze elkaar én professionals kunnen vinden.
Daarom sluit de Zuidkamer aan bij de gebiedsgerichte wijken- en dorpenaanpak. Daarin werken gemeente Sittard-Geleen, Provincie Limburg, ZOwonen en MIK & PIW Groep als partners aan de leefbaarheid en toekomst van de wijk. In de Zuidkamer zelf zijn daarnaast onder meer Wijkplatform Geleen Zuid & de Kluis, Zuyderland Glana en het Huis van de Wijk vertegenwoordigd.
In de Zuidkamer wordt dat grote verhaal klein en tastbaar. Het gaat er niet over programma’s of beleidslijnen, maar over iemand die met een brief binnenloopt. Over een oudere bewoonster die niet weet hoe ze iets digitaal moet regelen, een professional die merkt dat iemand extra ondersteuning nodig heeft en bewoners die elkaar leren kennen terwijl ze wachten op hun beurt.
De wijk maakt de plek
Misschien is dat wel het belangrijkste: de Zuidkamer is niet alleen van de organisaties die er zitten; de plek wordt gemaakt door de mensen die er binnenlopen. Door bewoners als Rietje, die contact zoeken en zelf ook iets voor anderen betekenen. Door vrijwilligers die activiteiten organiseren of helpen bij praktische vragen. Door professionals en wijkpartners die zorgen dat de deur openblijft en de koffie klaarstaat.
Volgens Manon is de Zuidkamer mede daardoor gegroeid. Niet alles is vooraf bedacht. Veel is ontstaan vanuit de vragen van bewoners. “Vanuit de hulpvraag van de inwoner ga je samen creëren. Dan ontwikkelen zich dingen.”
Vanuit de hulpvraag van de inwoner ga je samen creëren
Na vijf jaar is de Zuidkamer een vertrouwde plek geworden in Geleen-Zuid. En tegelijk is het ook een voorbeeld van hoe wijkgericht werken eruit kan zien als je het heel concreet maakt. Niet beginnen bij een systeem, een formulier of een loket, maar bij aanwezigheid. Bij zichtbaar zijn. Bij mensen die elkaar kennen en elkaar durven aanspreken.
Laagdrempeligheid is hier geen mooi woord op papier. Het is de deur die openstaat. De tafel waar iemand kan aanschuiven. De professional die even meedenkt. De bewoner die een ander meeneemt. De vraag die pas komt nadat iemand zich welkom voelt.
In de Zuidkamer begint hulp vaak met een praatje. En juist daardoor kan dat praatje veel betekenen.
