Instandhouding van gebouwd erfgoed
Ons erfgoed is van iedereen. Het in stand houden van het Limburgse gebouwd erfgoed is dan ook van uiterst belang. Onze ambitie deze bestuursperiode is om het monumentaal erfgoed in Limburg met een urgente restauratieopgave weer in goede staat te krijgen. We zien echter dat restauratieopgaven voor eigenaren steeds complexer worden. Vaak is sprake van meerdere belangen bij de instandhouding van en monumentaal pand. Dit vraagt om een actieve houding en meer faciliterende rol, een rol als zogenaamde ‘gebiedsregisseur’ of ‘gebiedsmakelaar’.
Duurzaamheid
Het verduurzamen van monumenten is essentieel om het erfgoed voor de toekomst te behouden. De opgaven op het gebied van duurzaamheid zijn groot en complex. Duurzaamheid heeft de komende periode extra aandacht. Het verduurzamen van monumenten is maatwerk. Bij elke ingreep aan een monument moet rekening worden gehouden met de cultuurhistorische waarden van het gebouw. Om het verduurzamen van een monument voor eigenaren aantrekkelijker te maken, maakt duurzaamheid een prominenter onderdeel uit van de subsidieregelingen op het gebied van gebouwd erfgoed.
Restauratiekwaliteit en vakmanschap
Wij zetten ons actief in voor de instandhouding van Limburgse gemeentelijke- en rijksmonumenten. De landelijke richtlijnen voor restauratiekwaliteit opgesteld door de Stichting Erkende Restauratiekwaliteit Monumentenzorg (ERM) zijn hierbij het uitgangspunt. De restauratiekwaliteit kan alleen geborgd worden door deskundigheid en vakmanschap. Het belang van goed geschoolde arbeidskrachten in de restauratiesector is groot.
De stichting SRAL speelt hierbij een belangrijke rol. Het verzorgen van opleidingen en cursussen is een belangrijk onderdeel van het werkplan. Daarnaast spelen zij een belangrijke rol bij het ondersteunen van Limburgse erfgoedinstellingen bij het behoud en restauratie van hun collecties.
Het Restauratie Opleidingsprojecten Zuid (ROP) stimuleert en versterkt het op peil houden van het aantal vaklieden, waaronder timmerlieden, metselaars, dakdekkers, schilders en andere gespecialiseerde beroepen voor herstel en instandhouding van onze monumentale gebouwen. Daarnaast realiseert het ROP leer-werkplekken en bevordert instroom van leerlingen, zij-instromers en personen met een afstand tot de arbeidsmarkt inclusief statushouders in de restauratie.
Erfgoedmonitor
Monumentdata is van belang om beter uitvoering te geven aan het huidig beleid en de ontwikkeling van toekomstig beleid op het gebied van het terugdringen van de restauratieopgave in Limburg. Sinds 2016 werken alle provincies en de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE) aan de monitoring van rijksmonumenten. Deze samenwerking is gericht op het tot stand brengen van een gezamenlijke databron voor gegevens over de fysieke staat van rijksmonumenten en aan het digitaal toegankelijk maken en ontsluiten van informatie. Elke provincie is op basis van bestuurlijke afspraken verantwoordelijk voor de uitvoering van de periodieke monitoring binnen het eigen grondgebied.
Dat wil zeggen dat de Provincie verplicht is elke vier jaar alle gebouwde rijksmonumenten (zijnde niet-woonhuizen) in Limburg te laten beoordelen op hun staat van onderhoud, leegstand en herbestemming. Dit moet gebeuren conform de door de stichting Erkende Restauratiekwaliteit Monumentenzorg opgestelde Uitvoeringsrichtlijn ‘Schouwen van gebouwde Monumenten’ (URL 2006). De monitoringsdata van alle provincies wordt vervolgens op geaggregeerd niveau ontsloten op de landelijke Erfgoedmonitor (openbaar toegankelijk dashboard in beheer bij de RCE).
Op basis van een beoordeling of schouw conform bovenvermelde uitvoeringsrichtlijn kan er echter geen uitspraak worden gedaan over de constructieve toestand van het casco of het interieur van een monument. Daarvoor is een fysieke bouwkundige inspectie nodig, waarbij de bouwtechnische staat van een monument -van fundering tot nok- zorgvuldig wordt onderzocht door een gespecialiseerde partij zoals Monumentwacht Limburg.
De Provincie zal de komende periode waar nodig de monitoringsscope uitbreiden zodat alle (urgente) restauratieopgaven in Limburg goed en op gelijke wijze in kaart worden gebracht. Daarbij is het mogelijk dat er ook monumentdata inzichtelijk wordt gemaakt op het gebied van klimaat (bijvoorbeeld de impact van wateroverlast), energieverbruik en verduurzaming.
Religieus erfgoed
De provincie Limburg is enorm rijk aan religieus erfgoed. Kerken en kloosters zijn cultuurhistorische monumenten die kenmerkend zijn voor het Limburgs landschap. Het religieus erfgoed heeft niet alleen een religieuze betekenis, maar vertegenwoordigd ook een cultuurhistorische, stedenbouwkundige en sociaal-culturele waarde. Monumentale kerken, kloosters en hun interieurs worden door vele gewaardeerd, ongeacht of men zelf naar kerk gaat of niet.
Het religieus erfgoed kent tegelijkertijd een grote opgave. Het afnemende aantal kerkgangers zet het voortbestaan van veel kerken onder druk. Met onderstaande subsidieregelingen geven wij uitvoering aan de ambities uit het beleidskader 2024 - 2027 ‘Cultuur en Erfgoed voor iedereen’ om het religieus erfgoed voor de toekomstige generaties te behouden.
