“De commissie onderzocht een jaar lang de mogelijkheden voor een toekomstige deel III-aanvraag in 2030. Van de 68 mogelijke deel III‑maatregelen blijken 48 direct kansrijk en 3 mogelijk op langere termijn relevant. Deze 51 maatregelen worden de komende jaren verder onderzocht binnen domeinen als onderwijs, bestuur, rechtspraak, media, cultuur, economie, zorg en grensoverschrijdende samenwerking”, zegt Yuri Michielsen, voorzitter van de Actiecommissie Limburgse Taal.
Gedeputeerde Jasper Kuntzelaers zegt: “Het Limburgs staat onder druk. Als we willen dat onze kinderen en kleinkinderen de taal straks nog vanzelfsprekend kunnen leren spreken, moeten we nú handelen. Het onderzoek laat zien dat betere bescherming kansrijk en uitvoerbaar is. Daar gaan we de komende jaren concreet mee aan de slag. Onze inzet is om uiterlijk in 2030 Deel III-bescherming te verkrijgen. Limburg doet wat het zelf kan, maar voor die volgende stap hebben we ook het Rijk nodig. Zo zorgen we ervoor dat volgende generaties zelf kunnen blijven kiezen om het Limburgs te spreken en door te geven.”
Staotecomité Limburgs
Op vrijdag 2 oktober jl. is het adviesrapport Limburgs óngerwaeg tijdens de commissievergadering ook aangeboden aan het Staotecomité Limburgs van Provinciale Staten.
Nederland staat open voor deel III-aanvraag
Nieuw is dat de Nederlandse regering bij de Raad van Europa heeft aangegeven open te staan voor steun aan een Limburgse deel III‑aanvraag. Er is nu ook ruimte voor maatregelen die pas op langere termijn worden uitgevoerd. Michielsen: “De commissie adviseert daarom een Taalplan Limburgs 2030-2050, dat richting geeft aan de toekomst van het Limburgs en helpt bij het selecteren van passende deel III-maatregelen.”
Geen Standaardlimburgs nodig
Volgens de Actiecommissie is een standaardtaal niet vereist voor deel III‑bescherming. In al haar variaties kunnen Limburgse dialecten – met duidelijke afspraken – ook in formele situaties worden gebruikt, zowel mondeling als in bepaalde gevallen schriftelijk. Daarmee zijn de meeste deel III‑maatregelen gewoon toepasbaar.
Aanbevelingen voor de korte termijn
Voor een succesvolle aanvraag in 2030 moeten veel maatregelen door de overheid zelf al in de praktijk gerealiseerd zijn. De commissie ziet dat de provincie nu al bestuurlijke keuzes kan maken en dat structurele middelen per direct noodzakelijk zijn om het doel van 2030 te bereiken. Zij adviseert in haar rapport onder meer:
- Structureel gebruik van het Limburgs in Provinciale Staten;
- Een vaste plek voor het Limburgs op alle provinciale beleidsterreinen;
- Provinciaal onderzoek naar mogelijkheden om het Limburgs hoor- en zichtbaar in te zetten in publiekscommunicatie op al haar beleidsterreinen;
- Een provinciale taalenquête en structurele monitor;
- Een leerstoel en kennisinstituut voor Limburgse taal en taaltechnologie;
- Structurele ondersteuning van Limburgstalige media.
Ook benadrukt de commissie het belang van taaltechnologie en AI‑toepassingen, die het Limburgs beter bruikbaar kunnen maken in onderwijs, media en publieke dienstverlening.
Route naar 2030
Tussen 2026 en 2029 wordt per beleidsterrein onderzocht welke van de geselecteerde maatregelen wenselijk en breed gedragen zijn, via enquêtes, consultaties en gesprekken met taal- en maatschappelijke organisaties. Doel is een realistische en breed gedragen aanvraag in 2030 voor deel III-bescherming gebaseerd op kennis, toekomstvisie en uitvoerbaarheid.
Zoals de Actiecommissie stelt: “Uiteindelijk gaat het erom dat burgers, nu en in de toekomst, zelf kunnen kiezen óf, waar en wanneer zij (hun) Limburgs of Nederlands gebruiken.”
Onder het Handvest heeft de overheid al sinds 1997 de verplichting op zich genomen om de voorwaarden te creëren die deze keuzes voor het Limburgs mogelijk maken. Deel III van het Europees Handvest bevat meer concrete maatregelen om het gebruik van een regionale taal te versterken.
