Verschillende interessegebieden
Hanneke Ickenroth en Leon Brouwers zijn al tientallen jaren actief binnen de werkgroep. Beiden begonnen vanuit pure nieuwsgierigheid: wat ligt er onder onze voeten verborgen? De werkgroep ontstond eind jaren tachtig als specialisatie binnen de heemkundevereniging. Vandaag bestaat de kern uit een kleine, actieve groep vrijwilligers die op uiteenlopende manieren bijdraagt: in het veld, in het depot, in musea en in de klas. Leon: “Ieder werkgroeplid draagt bij vanuit zijn eigen talent: de één staat graag voor de klas, de ander puzzelt liever scherven aan elkaar of werkt aan teksten voor publicaties.”
Hanneke vult aan: “Ook onze interessegebieden verschillen. Ik houd vooral van vondsten uit de prehistorie, terwijl Leon meer geïnteresseerd is in het Romeinse tijdperk.”
Citizen science
De werkgroep assisteert bij opgravingen in Sittard en de regio. Dat gebeurt altijd in samenwerking met professionele archeologische bureaus en binnen de geldende veiligheids- en kwaliteitskaders. Vrijwilligers helpen bij het schoonmaken, sorteren en documenteren van vondsten. Bijzonder is hun rol in zogenoemde citizen science-projecten, zoals bij Kasteel Limbricht en Romeinse vindplaatsen in de regio, waar ze professionele archeologen bijstaan. Met steun van de Provincie Limburg konden vrijwilligers samen met professionals scherven onderzoeken, vaststellen van het materiaal en publiceren. Dat leidde niet alleen tot wetenschappelijke publicaties, maar ook tot tentoonstellingen in museum Het Nieuwe Domein (destijds nog Erfgoedcentrum De Domijnen) en presentaties voor het publiek. “Zonder die steun hadden we dit nooit zo grondig kunnen doen”, aldus Hanneke. “Het mooie is: zo blijven vondsten niet in dozen liggen, maar krijgen ze betekenis. Door het verhaal achter de objecten te vertellen, komt de geschiedenis van het gebied waar we wonen tot leven.”
In de klas
Leon vervolgt: “We vinden het heel belangrijk om jongeren in aanraking te brengen met archeologie. Daarom ontwikkelden we leskisten met echte archeologische vondsten uit de regio, zoals Romeinse scherven. Kinderen mogen voelen, onderzoeken en zelf conclusies trekken.” Daarnaast organiseert de werkgroep workshops en themadagen, vaak met een creatieve opdracht en soms met inzet van re-enactment (naspelen van historische situaties) of een striptekenaar. “Kinderen hebben van nature verwondering en ze houden van avontuur. Archeologie heeft dat allemaal in zich”, vertelt Hanneke. De lessen sluiten aan bij de lesstof en worden in samenwerking met onderwijsprofessionals ontwikkeld.
Door het verhaal achter de objecten te vertellen, komt de geschiedenis van het gebied waar we wonen tot leven
Bij een ander project met taalcafés in de bibliotheek gingen nieuwkomers in gesprek over kookpotten en gebruiksvoorwerpen uit de regio. “Iedereen herkent een pan of kom. Het maakt niet uit waar je vandaan komt. Erfgoed geeft een gemeenschappelijk gespreksonderwerp.”
Erfgoed verbindt
Om nog meer mensen te bereiken met de verhalen achter de archeologische vondsten, organiseert de werkgroep regelmatig lezingen en pop-up tentoonstellingen. Een recente mini-expositie rond een vondst in Guttecoven trok in één weekend honderden bezoekers. Veel bezoekers kwamen uit de directe omgeving: mensen die de opgraving in hun buurt hadden gezien en nu het verhaal erachter wilden horen. “We merken dat veel mensen interesse hebben in hun eigen erfgoed”, zegt Leon. “Maar ook landelijk is er belangstelling voor. De regio is archeologisch uniek. Op geen enkele andere plek in Nederland komt bandkeramiek voor: aardewerk van 7.000 jaar geleden. Hier vestigden zich destijds de eerste boeren. Daarvoor leefden mensen als rondtrekkende jagers-verzamelaars.”
Samenwerken
De werkgroep laat zien hoe vrijwilligers een sleutelrol spelen in het toegankelijk maken van erfgoed. Ze ondersteunen musea bij het registreren van collecties, helpen bij publieksactiviteiten en dragen bij aan kennisdeling. Daarmee versterken ze niet alleen het culturele veld, maar ook de sociale cohesie in de regio. De uitdaging voor de toekomst zit vooral in continuïteit: het aantrekken van nieuwe, jongere vrijwilligers en het vinden van ruimte om alle initiatieven te blijven dragen. Toch overheerst het optimisme. “We hoeven niet alles zelf te doen”, constateert Leon. “Samenwerken met partners, zoals musea, scholen en de provincie, maakt ons werk mogelijk én sterker.”
Maatschappelijke organisaties
Door het Limburgse verleden zichtbaar en beleefbaar te maken, draagt de Archeologiewerkgroep Sittard bij aan identiteit, zingeving en verbinding. Als Provincie Limburg staan we voor een inclusieve samenleving waarin iedereen meedoet en meetelt. Maatschappelijke organisaties spelen hierin een belangrijke rol. Daarom investeren we in partnerschappen met maatschappelijke organisaties en zetten we extra in op de publieke waardering van hun werk. Lees hier meer over op onze pagina Maatschappelijke organisaties.
