Veelgestelde vragen en antwoorden


Zuid-Limburg is een dichtbevolkte en vitale regio in een bijzonder aantrekkelijk en waardevol landschap. Om dat te kunnen behouden, is het belangrijk dat overheden en instanties de juiste prioriteiten stellen. Dit betekent soms dat lastige keuzes nodig zijn. Denk bijvoorbeeld aan de energietransitie die de aandacht van iedereen vraagt. Om die reden hebben de achttien gemeenten in Zuid-Limburg en de Provincie de handen ineen geslagen: samen werken we aan omgevingsvraagstukken, onderverdeeld in acht thema’s. Deze thema’s hebben één belangrijke gemene deler: hun invloed is bijna altijd groter dan de eigen gemeentegrens. Daarom is regionale afstemming en samenwerking van groot belang.

Om welke thema’s gaat het?

Het zijn acht thema’s: wonen, bedrijventerreinen, kantoren, detailhandel, vrijetijdseconomie, landbouw, energie en Nationaal Landschap Zuid-Limburg. De 18 Zuid-Limburgse gemeenten en de Provincie pakken de uitwerkingen van deze thema’s samen op. Dat betekent overigens niet dat er rond andere thema’s geen samenwerking plaatsvindt. Zo werken de gemeenten ook samen op economisch vlak en rond het thema mobiliteit.

Waarom is samenwerking zo belangrijk?

Zuid-Limburg is een dichtbevolkte regio, met een netwerk van steden, kernen en dorpen in een bijzonder aantrekkelijk en waardevol landschap. Keuzes die gemeentebesturen maken op de genoemde thema’s hebben bijna altijd invloed over de eigen gemeentegrenzen heen. Alleen al daarom is regionale afstemming en samenwerking van groot belang. Daarnaast liggen er een aantal grote opgaven, bijvoorbeeld op het gebied van energie en klimaat, die vragen om een goede prioritering en het maken van soms lastige keuzes. Alleen door samen te werken bouwen we gezamenlijk aan een krachtige regio met een voortreffelijk leef- en vestigingsklimaat voor iedereen.

Hoe krijgt de samenwerking vorm in de praktijk?

Samenwerkingsstructuren, zoals bestuurlijke overleggen, zijn opgezet voor de thema’s Wonen, Ruimtelijke Economie (bedrijventerreinen, kantoren, detailhandel, vrijetijdseconomie), Nationaal Landschap (incl. landbouw en vrijetijdseconomie) en een stuurgroep voor Energie. Per thema is er ook een ambtelijke werkgroep waarin vertegenwoordigers van diverse gemeenten en Provincie samenwerken. Om de voortgang en samenhang tussen de thema’s te bewaken is het Bestuurlijk Kernoverleg Zuid-Limburg (BKO) de verbindende factor.

Welke resultaten zijn er?

De samenwerking heeft al geleid tot een breed palet aan producten: visies, spelregels, programma’s etc. Zoals de vaststelling van de Structuurvisie Wonen Zuid-Limburg, de Structuurvisie Ruimtelijke Economie Zuid-Limburg en een programma voor het Nationaal Landschap. Achttien gemeenten werken nu gezamenlijk vanuit één visie aan de maatschappelijke opgaven van deze regio. De samenwerking zorgt er verder ook voor dat nieuwe initiatieven regionaal worden afgestemd. Denk bijvoorbeeld aan de bouw van nieuwe hotels, de realisatie van woningbouw etc. Dit leidt tot een breed gedragen kwaliteitsverbetering voor de gehele regio.

Welke producten zijn nog in de maak?

De Structuurvisies Wonen en Ruimtelijke Economie krijgen een verdere vertaling in regionale programma’s en lokale planning voor bijvoorbeeld het compacter maken van de Zuid-Limburgse winkelgebieden. Een ander voorbeeld is de visie Vrijetijdseconomie Zuid-Limburg, waar nu hard aan gewerkt wordt. Ook zijn er voorstellen in de maak over leegstaande agrarische bebouwing en de ontwikkeling van grootschalige loodsen in het landschap. De aanpak van het thema Energie wordt opnieuw bekeken, in het licht van het Klimaatakkoord en de opstelling van een Regionale Energie Strategie (RES).

Wat betekent de samenwerking voor gemeenten?

Nu de structuurvisies door de gemeenteraden zijn vastgesteld, krijgen deze de status van een gemeentelijke visie. Zo kunnen gemeenten de visie bijvoorbeeld gebruiken voor het opstellen van bestemmingsplannen of als onderbouwing van initiatieven bij duurzame verstedelijking. Doordat gemeenten dezelfde aanpak hanteren zijn er minder onderlinge verschillen en kunnen ze met elkaar afstemmen als onderdeel van een goede en consequente uitvoering. Omdat voorbereiding op thema’s in regionaal verband gebeurt, leidt dit tot keuzes die voor de regio het beste resultaat opleveren.

Hoe zit het met de betrokkenheid van marktpartijen en belangenorganisaties?

Vanwege hun kennis en hun belangen worden relevante organisaties en marktpartijen betrokken bij de voorbereiding van regionale visies en de verdere uitwerking. Denk aan organisaties als woningbouwverenigingen, ontwikkelaars, MKB Limburg, LLTB, RECRON, IKL, VVV en (terreinbeheer)organisaties. Ook het Waterschap Limburg, als medeoverheid, is op diverse manieren betrokken.

Hoe worden de gemeenteraden betrokken?

Dat verschilt per product. Het vaststellen van een structuurvisie is altijd een bevoegdheid van de gemeenteraad. Over zaken die onder de bevoegdheid van B&W vallen, worden de raden geïnformeerd. Het belang van het juist informeren over het waarom van keuzen en de samenhang tussen besluiten, is iets wat elke gemeente zich ter harte moet nemen.

Levert deze samenwerking juist kansen op voor nieuwe initiatieven of beperkingen?

De samenwerking tussen 18 Zuid-Limburgse gemeenten draagt zeker bij aan het voorbereiden, afstemmen en uitvoeren van visies, plannen en nieuwe initiatieven. Door voorstellen kritisch te bekijken en te kiezen voor initiatieven met werkelijk toegevoegde waarde, worden initiatiefnemers uitgedaagd om met echt goede plannen te komen. Overigens is het goed te beseffen dat visies ook niet in beton gegoten zijn. Ze hebben een mate van flexibiliteit zodat ingespeeld kan worden op nieuwe initiatieven zonder dat daarvoor meteen de visie aangepast hoeft te worden.

Wordt er ook over de grens gekeken?

Hoewel de focus op Zuid-Limburg ligt, wordt er wel degelijk over de grenzen gekeken. De Provincie vervult hierin een belangrijke rol, omdat in overige Limburgse regio’s of zelfs over de landsgrens heen andere spelregels kunnen gelden. De beïnvloedingsmogelijkheden in het buitenland zijn overigens beperkt.

Wat betekent de nieuwe Omgevingswet straks voor deze werkwijze?

Het samen werken aan visievorming en afstemmen van plannen bij de doorontwikkeling van een vitale regio sluit goed aan bij de filosofie van de Omgevingswet. De verschillende (structuur)visies vormen straks de bouwstenen voor de Omgevingsvisie (de opvolger van het POL) die onder de nieuwe Wet moet worden opgesteld door zowel gemeente(n) als provincie.

Wat is POL?

POL is het Provinciaal Omgevingsplan Limburg. Het is een strategisch plan van de Provincie Limburg gericht op de ontwikkeling en de kwaliteit van de fysieke leefomgeving. Het plan heeft een integraal karakter. Dat willen zeggen dat het gaat over het hele veld van de fysieke omgeving: natuur, landschap, water, landbouw, verkeer, energie, bedrijventerreinen en kantoren, wonen, winkels, toerisme en recreatie, milieu, ondergrond etc. Het huidige POL dateert uit 2014 (POL2014). Het POL2014 is tot stand gekomen in samenspraak met gemeenten en stakeholders. Het POL2014 bevat ook een visie op Zuid-Limburg.

Waarom is er een POL?

De provincie is vanuit de wet verplicht om vier plannen te maken:

  • Structuurvisie Ruimte
  • Regionaal Waterplan
  • Provinciaal Milieubeleidsplan
  • Provinciaal Verkeers- en Vervoerplan

Bijna twintig jaar geleden heeft Limburg ervoor gekozen om één integraal plan te maken. Dat blijkt nu een vooruitziende blik, want als de Omgevingswet in werking treedt in 2021 is de Provincie verplicht om één integrale omgevingsvisie te maken.
Belangrijker nog zijn de inhoudelijke redenen om een POL te maken. In strategische plannen, waaronder de Limburg Agenda 2030, is opgenomen dat er gewerkt wordt aan het creëren van een voortreffelijk grensoverschrijdend leef- en vestigingsklimaat. Die ambitie krijgt in het POL handen en voeten, voor wat betreft de ruimtelijke thema’s. Het POL benoemt de grote maatschappelijke opgaven, zoals de toenemende leegstand van vastgoed, de energietransitie, de klimaatopgave etc. Samen met de regionale partners moeten we de schouders eronder zetten om Limburg aantrekkelijk te houden voor inwoners en bedrijven.

Wat is de rol van de Provincie Limburg?

Het Provinciaal Omgevingsplan Limburg (POL2014) is het kader voor alle regionale uitwerkingen. Provincie Limburg stelt het kader en heeft een stimulerende en faciliterende rol bij het maken van specifieke producten voor de regio, zoals bijvoorbeeld de Aanpak Winkelleegstand Limburg en het Handvat Kernkwaliteiten Nationaal Landschap. Ook zorgt de Provincie voor het ophalen en delen van kennis (bijvoorbeeld via Expeditie Ruimte www.expeditieruimte.nl) en voor de borging van afspraken in de Omgevingsverordening.