Het Programma Aanpak Stikstof (PAS)


De Raad van State oordeelde op 29 mei 2019 dat het Programma Aanpak Stikstof in strijd is met de Europese Habitatrichtlijn en daarom niet meer gebruikt mag worden. Deze uitspraak heeft verstrekkende gevolgen voor allerlei economische activiteiten, zoals woningbouw, veehouderijen, wegenbouw en industrie. Wat is er precies aan de hand?

Europese regels voor bescherming waardevolle natuur

Alle leden van de Europese Unie zijn verplicht om waardevolle natuurgebieden te beschermen. De zogenoemde Natura 2000-gebieden. Te veel stikstofuitstoot in de buurt van deze gebieden vormt een bedreiging voor de kwaliteit van de natuur. Iedereen die in de buurt van een beschermd natuurgebied een activiteit onderneemt waarbij stikstof vrijkomt, moet aantonen dat de uitstoot geen negatieve effecten heeft op deze natuur voor hij een vergunning kan krijgen.

Wat was het doel van het Programma Aanpak Stikstof?

In het Programma Aanpak Stikstof (PAS) uit 2015 werkten Rijk en provincies samen aan zowel ruimte voor economische ontwikkelingen, als aan sterkere natuur en minder neerslag van stikstof.

Het PAS gold voor 118 Natura 2000-gebieden met stikstofgevoelige natuur in Nederland (de PAS-gebieden). Het PAS-programma had als doel om de natuur te versterken en tegelijkertijd economische groei mogelijk te maken. Dat gebeurde door ervoor te zorgen dat de uitstoot van stikstof omlaag ging.

Er werd voorzien in maatregelen die nodig zijn voor het behoud en herstel van Natura 2000-gebieden

(bron- en herstelmaatregelen). Door zowel het verminderen van uitstoot van stikstof en het aanpakken van de gevolgen in de natuur, ontstond er ruimte voor nieuwe economische activiteiten die stikstof uitstootten. De PAS en de daarmee samenhangende wettelijke regelingen zijn op 1 juli 2015 in werking getreden

Waarom mag het PAS niet volgens de Raad van State?

Op basis van het PAS wordt vooruitlopend op toekomstige positieve gevolgen van maatregelen voor beschermde natuurgebieden, alvast toestemming gegeven voor activiteiten die mogelijk schadelijk zijn voor die gebieden. Zo’n toestemming “vooraf” mag niet (meer). Daarnaast heeft ze geoordeeld dat de vrijstelling voor beweiden en bemesten in strijd is met de Habitatrichtlijn, omdat niet vooraf is uitgesloten dat de betrokken depositie niet leidt tot aantasting van de natuur.

Wat betekent dit?

Deze uitspraak zorgt ervoor dat de vergunningverlening voor activiteiten in de buurt van Natura2000 gebieden, waarbij stikstof vrijkomt, lastiger is. Provincies en ministeries stellen vergunningverlening uit tot er meer duidelijk is. De ministeries van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit en Infrastructuur en Waterstaat en provincies (verenigd in het Interprovinciaal Overleg) onderzoeken  samen de gevolgen van de uitspraak en hoe nu verder.

Meer informatie

De actuele stand van zaken en veel gestelde vragen hierover vindt u op de website van BIJ12.