Jachtslot de Mookerheide


Erfgoed, geschiedenis en natuur in perfecte symbiose

Jachtslot de Mookerheide heeft zijn bewoners zien komen en gaan. Een steenrijke telg uit een bankiersgeslacht, nonnen en de weeskinderen waarvoor zij zorgden en hotelgasten; allemaal bood het slot ze ooit onderdak. Nu is het karakteristieke complex grotendeels leeg. Alleen in de kleine kapel, ooit door de zusters Dominicanessen gebruikt, huist tijdelijk de Landwinkel van boer Spierings. De rest van het monumentale pand ademt de sfeer van vergane glorie, van dat wat ooit was. Natuurmonumenten zet zich echter met veel toewijding in voor het behoud van het slot en de omliggende tuinen. Dit doen ze samen met een groep van tien vrijwilligers die wekelijks aan het groen rond het complex werken.

Het jachtslot ligt in het noordelijkste puntje van Limburg, ingeklemd tussen de Duitse grens en Gelderland, in een verrassend heuvelachtig landschap. Het bosrijke gebied tussen Molenhoek en Groesbeek is een uitzonderlijk samenspel van natuur, recreatie en erfgoed. Een verstilde omgeving met langgerekte lanen en slingerende bospaden waar wandelaars en fietsers naar hartenlust kunnen recreëren. Middenin deze gerieflijke, sfeervolle natuur staat al meer dan honderd jaar het bijna sprookjesachtige jachtslot en zijn unieke tuinen. Een relict uit een tijd waarin nog uitbundig gebouwd werd. Maar toch past het naadloos in zijn omgeving.

‘We willen de historische waarde van deze plek zichtbaar maken,’ zegt vrijwilliger Theo Willems uit Molenhoek, ‘daarom proberen we de tuinen weer in de oorspronkelijk staat te herstellen. Dit is namelijk een stuk levende geschiedenis.’

Willems draagt een groene overall, een paar werkhandschoenen en hanteert vakkundig het tuingereedschap. Hij werkt nu al drie jaar aan de tuinen van het slot en heeft zich steeds dieper ondergedompeld in het verhaal van het gebouw en zijn omgeving. ‘Ik ben geen historicus,’ lacht hij, ‘maar ik vind de geschiedenis van deze omgeving uitermate interessant.’

Het karakteristieke Jachtslot werd tussen 1902 en 1905 gebouwd door de Nijmeegse broers Oscar en Henri Leeuw. Het draagt de kenmerken van Jugendstil: hoge ramen met glas in lood, een zware gietijzeren deur en speelse vormen. Wat het gebouw bijzonder maakt, is dat de karakteristieken van de Jugendstil niet beperkt blijven tot de gevel van het pand, maar zich aan de gehele buitenkant bevinden. Ongebruikelijk, maar de opdrachtgever, kunstenaar en bankierszoon Jan Jacob Luden, had een ruim budget uitgetrokken voor zijn buitenverblijf. Een verblijf dat hij al in 1909 weer van de hand deed. ‘Het was voor hem te ver van het stadse leven vandaan,’ weet Willems. Luden verkocht zijn buitenverblijf aan de familie Vroeg. Die woonde er tot 1946, daarna viel het slot in handen van zusters Dominicanessen van Bethanië, die er veertig jaar lang een weeshuis bestierden.

Zowel de familie Luden als het geslacht Vroeg ontfermden zich met grote zorg over de tuinen van het slot. Luden liet ze aanleggen, Vroeg breidde ze uit. Ooit stonden er drie grote kassen, inmiddels nog twee. ‘De kassen zijn met grote zorg gerenoveerd door Natuurmonumenten,’ zegt Willems, ‘alle oorspronkelijke hardhout zit er nog in en er is prachtig nieuw glas in gekomen. Er zijn in Nederland nog maar weinig van dit soort kassen, dat maakt het een unieke plek.’ Op dit moment wordt er in de kassen biologische groente verbouwd door mensen met een beperking. Volgens Willems de beste tomaten die hij in tijden gegeten heeft. ‘Zoals ze vroeger smaakten.’

Natuurmonumenten werkt er nu hard aan om, samen met de Provincie Limburg, de kwaliteiten van het Jachtslot en de omliggende natuur in eren te herstellen. In 2018 wordt er gezocht naar een nieuwe horecaondernemer die er zijn zaak wil vestigen. Met de exploitatie-inkomsten en monumentensubsidies moeten de bossen, tuinen en omliggende infrastructuur onderhouden worden. Ondertussen werken Theo Willems en zijn ploeg van vrijwilligers gestaag door aan de tuinen rondom het slot. Begeesterd door een plek die de geschiedenis ademt, waar de levenstocht van het verleden nog voelbaar is.

De renovatie van Jachtslot de Mookerheide en de bijbehorende tuinen zijn projecten van de Provincie Limburg en Natuurmonumenten. De komende tijd belicht de Provincie Limburg enkele beeldbepalende Limburgse monumenten en de mensen die zich inzetten voor deze waardevolle schakels naar de geschiedenis.

Het erfgoed in Limburg vertelt het verhaal van onze provincie. De talloze kerken, kloosters, hoeves, molens en kastelen hebben door de geschiedenis altijd een belangrijke rol gespeeld in het leven van mensen. De Provincie Limburg ziet het als een van haar belangrijkste taken om deze monumenten voor de toekomst te behouden. Daarom heeft verantwoordelijk gedeputeerde Hubert Mackus een subsidieregeling in het leven geroepen voor monumenten die acuut gerestaureerd moeten worden. De restauratieregeling en de bijbehorende voorwaarden zijn te vinden via de website van de Provincie Limburg.