Château St. Gerlach


‘Erfgoed raakt aan de ziel van de mens,’ zegt hotelier en ondernemer Camille Oostwegel in de uitgestrekte beeldentuin van Château St. Gerlach in Houthem, gemeente Valkenburg. In de jaren negentig kocht hij het totaal vervallen complex en bouwde het binnen enkele jaren om tot een exclusief hotel-restaurant met een inmiddels indrukwekkende lijst van gasten. Van toenmalig president George Bush tot de Rolling Stones: allemaal brachten ze de nacht door in het monumentale complex dat Oostwegel met liefde en aandacht restaureerde.

Oostwegel is al jaren de mecenas van het Limburgs Erfgoed. Hij verbouwde verschillende kerken en kastelen tot exploitabele, levensvatbare gebouwen. Een businessmodel dat hem geen windeieren legde. Een succesformule. Maar zijn liefde voor erfgoed komt ook voort uit een persoonlijke overtuiging. Dat wat waarde heeft en dus weerloos is wil Oostwegel beschermen. En als het even kan bouwt hij graag iets nieuws dat over een halve eeuw wellicht ook een monument is.

Château St. Gerlach

Het complex vindt zijn oorsprong in de twaalfde eeuw toen kluizenaar Gerlachus van Houthem zich er terugtrok om te bidden en van daaruit bedevaartstochten maakte naar het graf van Sint-Servatius in Maastricht. Later, na de heiligverklaring van Gerlachus, werden er een klooster en een kloosterkerk toegevoegd aan het complex. Tot in de 1795 was het complex een nonnenklooster. Daarna werd het omgebouwd tot Château en woonden er verschillende adellijke families. Oostwegel kocht het gebouw in zijn geboortedorp in 1994, restaureerde het rigoureus en opende in 1997 een hotel-restaurant. Château St. Gelach staat sindsdien voor grootsheid en kwaliteit. Enkele jaren kon de aanpalende hoeve Broers worden verworven. Na jaren van leegstand is deze rijksmonumentale hoeve inmiddels gerestaureerd en maakt deze deel uit van het complex als brasserie-landgoedwinkel. Ook deze restauratie heeft de Provincie ondersteund.

Francine Houben

Naast de klassieke grandeur van het Château en zijn even zo mooie bijgebouwen, is recent een nieuw gebouw verrezen. Vermaard architect Francine Houben ontwierp er een paviljoen dat op het eerste oog een groot contrast vormt met de bestaande bouw. Het ontwerp van Houben is strak, modern, heeft hoge ramen en lijkt in niets op de stenen gevels van het Château. Het golvende dak steekt ver uit en lijkt losjes op de rijen verticale palen te liggen. Een moderne lichtheid die contrasteert met de kloeke onverzettelijkheid van de bestaande gebouwen.

Symbiose

Toch kan oud en nieuw prima samen, meent Oostwegel. ‘Je kunt best iets nieuws neerzetten, maar dat moet van zodanige kwaliteit zijn dat het elkaar versterkt. Dan krijgt je een heel mooie symbiose. We hebben deze investering gedaan om alle monumenten te kunnen onderhouden. Zo kun je erfgoed levensvatbaar houden binnen de contouren van een zich verder ontwikkelend Buitengoed Geul en Maas. Het heeft allemaal met zorg te maken. En met gevoel voor de geschiedenis en het Limburgs erfgoed. Een gebouw dat je nu neerzet is over vijftig jaar misschien ook een monument.’ Oostwegel verwijst naar de villa van de Limburgse architect Frits Peutz die zijn grootvader ooit liet bouwen in Houthem. ‘Als het kwaliteit heeft, blijft het lang bestaan.’

Landschap

Parallel aan de restauratie van het complex heeft het omliggende landschap een drastische transformatie ondergaan. Stichting het Limburgs Landschap heeft het gebied Ingendael weer teruggegeven aan de natuur waardoor de oorspronkelijke kwaliteiten van het landschap weer duidelijk zichtbaar zijn. Het Chateau is zo in perfecte harmonie met de omliggende natuur en open voor iedereen die er wil wandelen, fietsen of genieten van de bijna religieuze rust die heerst rondom het complex. Dat is in een notendop wat de Provincie Limburg met haar erfgoedbeleid wil bereiken: natuur en erfgoed perfect in evenwicht brengen.

Levend erfgoed

Erfgoed leeft in Limburg, meent Oostwegel. ‘Je hebt in bijna ieder dorp wel een heemkundevereniging en naarmate de globalisering toeslaat en men de wereld gaat ontdekken, ziet men ook hoe mooi de eigen omgeving is.’ Die hernieuwde waardering voor het eigene heeft er volgens Oostwegel toe geleid dat er veel geïnvesteerd wordt in Limburgs erfgoed. ‘Erfgoed is een onderdeel van de kwaliteit van het leven van de mens,’ zegt Oostwegel. ‘Mensen zijn ermee opgegroeid en het mag niet verdwijnen. Daarom moet je met erfgoed voorzichtig omgaan.’

Château St. Gerlach is een sprekend voorbeeld van waardevolle en duurzame herbestemming van erfgoed. De komende tijd belicht de Provincie Limburg enkele beeldbepalende Limburgse monumenten en de mensen die zich inzetten voor deze waardevolle schakels naar de geschiedenis.

Het erfgoed in Limburg vertelt het verhaal van onze provincie. De talloze kerken, kloosters, hoeves, molens en kastelen hebben door de geschiedenis heen altijd een belangrijke rol gespeeld in het leven van mensen. De Provincie Limburg ziet het als een van haar belangrijkste taken om deze monumenten voor de toekomst te behouden. Daarom heeft verantwoordelijk gedeputeerde Hubert Mackus een subsidieregeling in het leven geroepen voor monumenten die acuut gerestaureerd moeten worden. De restauratieregeling en de bijbehorende voorwaarden zijn te vinden via de website van de Provincie Limburg.