Vrij-dansen

5 mei 2020

“Weej danse os vreey”, we dansen ons vrij, zo zingt Lex Uiting in het Limburgs bevrijdingslied. Hoe graag hadden we dat allemaal samen gedaan vandaag. Vandaag op 5 mei 2020. En dat in dubbel opzicht.

Ja, in dubbel opzicht. Voor een mooie jubileumviering gingen we in Nederland, in Limburg massaal op zoek naar de ooggetuigen, mensen die het nog hadden meegemaakt en hun verhalen. Mensen en verhalen die ons moesten vertellen hoe een leven in onvrijheid voelt. En ‘ons’ zijn dan wij van na de oorlog voor wie ON-vrijheid – zowel historisch als geografisch – altijd een ‘ver-van-het-bed-show’ was.

Sterker nog: we zijn al 75 jaar gewend juist steeds méér vrijheid te krijgen. Totdat Corona kwam. En ook wij opeens ervaren hoe het is om vrijheid te verliezen. Al is dat verlies – hoe zwaar dat ook is – nog steeds een light-versie vergeleken met toen.

Waarbij het overigens best bijzonder is te zien hoe makkelijk we dat ondergaan. We laten ons opsluiten, omdat we bereid blijken te vertrouwen dat het goed voor ons is; dat het ons zo veel als mogelijk beschermt tegen die ziekte en erger. We vertrouwen er op – of beter: we willen er op vertrouwen - dat Den Haag op de juiste deskundigheid vaart om die onzichtbare vijand te bestrijden.

Aan de andere kant bleek ook Den Haag bereid vertrouwen te schenken. Zij sluit ons bijvoorbeeld niet zo streng op als Parijs, dat koos voor een aanpak van meer regels en meer handhaving. Een verschil in aanpak die we ook hier in Limburg aan onze grenzen zien. Waar op de grens met België betonblokken, hekken en containers verschenen, staan op de grens met Duitsland enkel grenswachters die mensen adviseren om te keren als de reis nu even niet echt essentieel is.

Maar ondertussen beseffen u en ik denk ik ook wel, dat het een precair evenwicht is: dat vertrouwen tussen overheid en burger. Hoe langer het verlies van vrijheid duurt, hoe lastiger het immers wordt om zo netjes binnen te blijven. Zeker als Corona er steeds minder in slaagt om onze ziekenhuizen te overbelasten. Dan komt er een moment dat iedereen het wel gehad heeft met enkel het eren van onze nieuwe helden. Dan wil iedereen er gewoon weer op uit; elkaar weer zien; weer geld gaan verdienen. Dan beginnen we te eisen dat wij onze eigen 5 mei krijgen, onze eigen bevrijding…

…. én dan kan vertrouwen omslaan in wantrouwen; wantrouwen dat ook té extreem denken kan voeden in het vinden van de weg naar het nieuwe normaal.

“Niet wegkijken. Niet goedpraten.
Niet uitwissen. Niet apart zetten.
Niet ‘normaal’ maken wat niet normaal is’,

zo sprak de koning gisteravond in die indrukwekkende speech op die lege Dam. Woorden waarmee hij exact het gedachtegoed omschreef waarvan we 75 jaar geleden bevrijd werden. Een feit dat wij vandaag samen wéér zo uitbundig hadden willen vieren.

‘Wij dansten ons vrij’ waren de woorden van de oma van Lex Uiting. Want dat was precies wat zij en haar vrienden 75 jaar geleden deden. Voor het stadhuis van Venlo… Laat ook ons ’vrij’ blijven dansen. Alleen vandaag, dit jaar helaas niet samen op straat. Maar in huis, op balkon of in tuin staat het u volledig vrij.

Zorg goed voor elkaar, en daarmee voor uzelf, zoals we in Limburg gewoon zijn.

Theo Bovens, gouverneur