Vertrouwen is gezond

19 april 2020

Vertrouwen komt te voet, en gaat te paard. U kent het vast, dit spreekwoord dat prima verwoordt dat het enige tijd kost voordat mensen iemand vertrouwen; vertrouwen moet worden opgebouwd. Maar één verkeerde actie, één fout woord soms, één stommiteit, en het vertrouwen is in één klap weg, helemaal zoek... Onze samenleving is in wezen gebouwd op onderling vertrouwen. Én op het gegeven – ik schreef het eerder – dat de meeste mensen deugen, en op dat goede in de mens bouwen we vertrouwen in onze partners, in organisaties, in de overheid.

De laatste jaren kwamen er echter wat barsten in dat beeld van een ‘high-trust’ samenleving. Je hoorde vaker de klacht dat we onze onderlinge relaties juridiseren, dat we naar een controle-maatschappij groeien, dat we steeds meer regels en wetten maken omdat we de burger niet meer vertrouwen. En het vertrouwen in instituties als de rechtspraak, de kerk, de wetenschap en het openbaar bestuur dalen bij elke enquête. We beslissen zelf wel wat goed voor ons is, we laten ons door niets of niemand de wet voorschrijven. 17 miljoen bondscoaches, deskundigen en leiders. Maar tegelijk groeide het ongenoegen over die trend. We snakken immers zó naar onderling vertrouwen!

En toen kwam Corona. En die bracht ons angst en wantrouwen. Angst voor de ziekte, angst voor de gevolgen. En wantrouwen in oplossingen door verwarrende berichten, fake-nieuws. Maar ik zie nu ook vertrouwen groeien: vertrouwen in de echte wetenschap – inclusief de gecalculeerde onzekerheid; vertrouwen in bestuurders die niet besluiten op basis van wildwestverhalen; vertrouwen in de adviezen en maatregelen, zeker nu we merken dat die hout snijden, en tot voorzichtig succes leiden; en vertrouwen in onze instituties: de zorgsector, de wetenschap, de overheid, omdat zichtbaar is met hoeveel inzet en passie aan de bestrijding van de crisis wordt gewerkt.

Maar wat minstens zo belangrijk is: we vertrouwen ook op elkaar, op familie, buren en bekenden. We zien onder onze medeburgers mensen die zich voor elkaar verantwoordelijk voelen, die elkaar helpen, acties opzetten. Dat vertrouwen wordt vergezeld door hoop, of voedt de hoop. Onze hoop op een toekomst waarin we de ziekte uiteindelijk bestreden hebben, en vertrouwen dat we de enorme gevolgen te boven komen.

Natuurlijk maken mensen fouten, en ook overheden, zorgverleners en wetenschappers laten soms steken vallen. Met de kennis van nu is immers alles anders. Ook als uw gouverneur had ik wellicht de afgelopen weken net nog wat meer prioriteiten kunnen stellen, zaken net nog wat beter hebben kunnen organiseren. En toch vraag ik, vraagt de overheid, de zorgsector, de wetenschap uw blijvend vertrouwen, in een gerechtvaardigde hoop op een betere toekomst. En dus: hou vertrouwen in de mensen en organisaties die voor bestrijding en herstel aan de lat staan. Maar hou ook vertrouwen in uw medemens, en geef wantrouwen tussen groepen mensen, generaties, of landen geen kans. Want alleen met hoop en vertrouwen geraken we uit dit dal.

Zorg goed voor elkaar, en voor u zelf, zoals we in Limburg gewoon zijn!

Theo Bovens, gouverneur