Bijzonder diploma, bijzonder vieren?

27 maart 2020

In shock, opgetogen of in twijfel, dat waren een beetje de gevoelens die ik van Limburgse jongeren oppikte nadat Den Haag deze week besloot het centrale eindexamen te schrappen. De laatste keer dat zo’n besluit viel was 75 jaar geleden, in 1945. Een jaar waarin vrijwel het hele onderwijs in het water viel, omdat het land toen de bijzonder zware laatste loodjes van de bezetting aan het beleven was. De eindexamenkandidaten van toen waren meer bezig met zoektochten naar eten, het onderduiken voor  dwangarbeid en bommen, of het gedwongen evacueren naar Friesland, dan met leren…

En toch kregen die jongeren toen een diploma. Onder het motto dat ze dan misschien wel iets minder in de schoolbanken zelf hadden opgestoken, maar des te meer daarbuiten. Oftewel een flinke portie levenservaring. Bovendien werden ze uitgedaagd om kennistekorten zelf aan te vullen, om te laten zien dat ze dat papiertje dubbel en dwars waard waren.

Voor de lichting van 2020 ligt het natuurlijk wel anders. Aan die jongeren van nu zeg ik: jullie onderwijs heeft verder dit jaar niet gehaperd; het heeft nu aan het einde vooral een andere, meer digitale vorm gekregen. Net zoals jullie afrondende examens wellicht enkel via een scherm verlopen, of straks toch nog in een zaal op grotere afstand van elkaar.

Maar toch, mocht je nog naar een opvulling zoeken voor de tijd dat je anders zat te zwoegen op dat Centraal Schriftelijk, dan is die oproep van 75 jaar geleden zo gek nog niet. Zie eens hoe je jouw ‘papiertje’ nog verder kan opwaarderen. President Emmanuel Macron riep in zijn Corona-toespraak de Fransen op om zich thuiszittend ook geestelijk te verrijken met het lezen van boeken. Dat is zo’n gekke tip nog niet. Pak eens een echte klassieker, een biografie of kijk voor mijn part  naar interessante TEDx-lezingen. En zie hoe je je ook buitenshuis nuttig kan maken; wordt bijvoorbeeld ook zo’n supermarktheld of help de tuinbouwsector uit de brand; daar zitten ze nu echt verlegen om extra handjes.

Oftewel, denk zelfstandig, toon initiatief en wees creatief. Toevallig precies die eigenschappen die we nodig hebben om straks samen weer boven water te komen. En mocht je dan nog steeds denken dat je het met je ‘Corona-diploma’ straks minder ver kan schoppen, in 1945 was er een zekere Albert Heijn die toen geen centraal schriftelijk kon doen…

Waarmee het natuurlijk nog steeds niet leuk is, dat jullie geen afscheid van de middelbare school kunnen nemen, zoals jullie voor ogen hadden. Gala’s, reisjes naar de zon, eindexamenfeestjes, ze vallen nu ieder geval niet te plannen. Ik had het jullie graag gegund, maar weet dat je zelfs dat overleeft. Ook jullie gouverneur heeft het zonder een feestelijke diploma-uitreiking moeten stellen. In mijn tijd moest je herexamens in augustus doen - ja, ik geef het toe: ik had er eentje voor wiskunde – en daarna was de tijd voor ‘fuiven’ allang passé,

Maar dat was toen, nu zijn jullie vast in staat om samen een feestelijk alternatief te bedenken. Mag ik jullie uitdagen? Ja, jullie beleven een bijzonder einde van jullie middelbare schooltijd; jullie ontvangen een bijzonder diploma, brei er dan ook samen een bijzonder einde aan. Bijzonder in de zin van speciaal, uniek en uit de kunst. Waarschijnlijk virtueel en digitaal; ik ben benieuwd; nodig mij maar uit!

Zorg goed voor elkaar, en daarmee voor jezelf, zoals we in Limburg gewoon zijn. Nu én straks!

Theo Bovens, Gouverneur