100 dagen

3 mei 2020

100 Dagen opgesloten zitten. Nee, ik heb het niet over ons. Voor ons staat de teller overmorgen – op 5 mei – pas op 50. Nee, ik heb het over 100 dagen opgesloten zitten in de kloosterkelders van Steyl in Noord-Limburg. Het was 21 november 1944 dat de inwoners hier hun heil zochten. Voor een paar dagen, dachten ze. Aan de overkant van de Maas waren ze immers al bevrijd. Maar die paar dagen werden er precies 100. Het was pas op 1 maart 1945 dat zij uit hun lockdown konden stappen.

Een lockdown die er anders uitzag dan die van ons. Zij zaten hutjemutje en hongerig in koude kelders. En waren bang. Bang dat ze hun bovengrondse zoektochten naar voedsel niet zouden overleven. Bang dat ze ook naar Noord-Nederland moesten evacueren in volgepropte, continu onder vuur liggende treinwagons. En bang dat hun mannen, zonen en broers voor dwangarbeid meegevoerd zouden worden. Mannen, zonen en broers die zich verstopt hadden in geheime onderaardse gangen. Dat ze niet snel ontdekt werden, hadden ze overigens – best ironisch – te danken aan een virus; in dit geval een geveinsd virus. Omdat de onderduikers wisten dat de bezetter panisch was voor besmettelijke ziektes, werden op strategische plekken zogenaamd zieken gelegd die zich de longen uit hun lijf hoestten. Geen bezetter die daar langs wilde…

Dit 100 dagen verhaal vertelde ik – nog zonder die virus-anekdote - eerder. Op 12 september vorig jaar in Mesch. Toen wij in Limburg - als eerste in Nederland - al konden beginnen met het vieren van 75 jaar bevrijding. Ik vertelde het toen vooral omdat ik zo onder de indruk was van de ‘inventiviteit, veerkracht en solidariteit’ van die honderden ondergedoken mensen. Als inspiratie voor ons die geen idee hadden wat het betekende om je vrijheid kwijt te zijn. Hoe kon ik toen weten dat die drie eigenschappen juist nu weer boven water zouden komen? In het Limburg van het tot nog toe zo vreemde jaar 2020.

Een 2020 waarin we morgen en overmorgen een speciale 4 en 5 mei gaan beleven. Niet omdat we 75 jaar vrij zijn, maar voor het eerst ook zelf in die vrijheid beperkt zijn. Morgen staat alleen de Koning op de Dam te spreken,. Net zoals alleen ik – námens u allen – kransen leg bij het Limburgs Bevrijdingsmonument in Maastricht en het Limburgs Verzetsmonument in Valkenburg. En van het bevrijdingsfeest overmorgen blijft alleen het in ontvangst nemen van het bevrijdingsvuur overeind, in Roermond om middernacht. Vόόr u allen.

Op een dag die al 75 jaar staat voor vrijheid. Maar niet in deze vreemde tijden. Dit jaar is 5 mei de dag dat we haar al 50 dagen kwijt zijn. En nog niet weten wanneer ze er weer in volle glorie is…

Zorg goed voor elkaar, en daarmee voor uzelf, zoals we in Limburg gewoon zijn.

Theo Bovens, gouverneur