Financieel toezicht op afstand bij vijf gemeenten in Parkstad Limburg

7 juli 2020

De Provincie Limburg heeft in 2020 de financiën van de gemeenten Brunssum, Kerkrade, Landgraaf, Simpelveld en Voerendaal met een verdiepingsonderzoek in kaart gebracht. Dat gebeurt bij elke Limburgse gemeente eens in de vier jaar. Op basis van de onderzoeken concludeert de Provincie Limburg als toezichthouder dat deze vijf gemeenten hun financiële huishouding dusdanig op orde hebben dat zij tot en met 2023 de meest lichte vorm van toezicht, het repressieve toezicht krijgen.

Voor de gemeente Brunssum is er wel een voorwaarde aan verbonden. Brunssum moet na vaststelling van de begroting 2021 laten zien dat de begroting 2021 en ten minste de jaarschijven 2022 en 2023 van de meerjarenraming 2022-2024 een structureel en reëel evenwicht of overschot hebben.

Uitgesteld besluit over het toezicht in Heerlen

Ook bij de gemeente Heerlen heeft de Provincie in 2020 een verdiepingsonderzoek uitgevoerd. Bij de afronding van dit financieel verdiepingsonderzoek heeft de gemeente Heerlen nieuwe gegevens gepresenteerd over de financiële situatie: de jaarrekening 2019, de Zomernota 2020 en de kaderbrief begroting 2021. Hieruit blijkt dat de vaste uitgaven veel groter zijn dan de inkomsten. De jaarrekening 2019 heeft een tekort van € 2,2 miljoen, maar het structurele tekort is € 10 miljoen. De Zomernota 2020 laat, als rekening is gehouden met de effecten van de meicirculaire 2020, voor 2020 een tekort van € 6,7 miljoen zien, terwijl de kaderbrief begroting 2021 na dezelfde aanvulling een tekort van € 6,4 miljoen voor 2021 berekent, voor 2022 een tekort van € 0,5 miljoen en vanaf 2023 overschotten.
In een constructief gesprek heeft de gemeente Heerlen aan de Provincie aangegeven met een aanpak bezig te zijn om de resultaten voor 2020 en voor de meerjarenbegroting 2021-2024 structureel te verbeteren. In dat licht heeft de Provincie besloten nu nog geen besluit over het verdiepingsonderzoek en de mate van toezicht in de komende jaren van Heerlen te nemen. Het besluit wordt genomen nadat de raad van Heerlen de meerjarenbegroting 2021-2024 heeft vastgesteld en aan de Provincie heeft gestuurd. De tussenliggende periode wordt gebruikt om samen met Heerlen te kijken hoe het beter kan.

Gedeputeerde Dritty: “Het algemene financiële beeld van de begroting 2020 en de meerjarenraming 2021-2023 maakt duidelijk dat alle gemeenten te maken hebben met risico’s, die vooral verband houden met het sociaal domein en forse kortingen. Dit geldt ook voor de vijf onderzochte gemeenten in Parkstad Limburg. Echter bij de vaststelling van de begrotingen 2020-2023 hebben zij oplossingen gevonden en dat heeft voor deze vijf gemeenten geleid tot dit resultaat. Verder zijn er risico’s die verband houden met het onderhoud aan de kapitaalgoederen. Ditzelfde beeld is eerder geconstateerd bij de financieel verdiepingsonderzoeken in de gemeenten in Midden-Limburg, Maastricht en de vijf Heuvellandgemeenten en Noord-Limburg. Ook hebben veel gemeenten nog geen budgetten geraamd voor opgaven uit het InterBestuurlijk Programma, terwijl het Rijk wel lijkt uit te gaan van forse bijdragen van gemeenten zonder dat daar verdere rijksbijdragen voor beschikbaar komen.”

Systematiek

Sinds 2006 beoordeelt de Provincie elke gemeente één keer in de vier jaar met een verdiepingsonderzoek. De financiële situatie en de financiële functie komen in dit onderzoek uitgebreid aan de orde. Dit onderzoek is uitgebreider dan het jaarlijkse standaardonderzoek van de gemeentelijke begroting. Met het onderzoek wordt bekeken of het mogelijk is de gemeente voor vier jaar onder het lichte, repressieve toezicht te laten vallen. Bij repressief toezicht mag een gemeente de plannen uit de begroting en eventuele wijzigingen daarin uitvoeren. De Provincie Limburg heeft daar dan geen rol in. Bij de andere vorm van toezicht, preventief toezicht, moeten Gedeputeerde Staten van Limburg eerst instemmen met de begroting en met eventuele wijzigingsvoorstellen. Bij het beoordelen van een begroting door de Provincie vanuit de toezichthoudende taak moet sprake zijn van een structureel en reëel evenwicht voor dat begrotingsjaar of voor de periode van de meerjarenplanning.

De gemeente Beekdaelen is overigens dit jaar niet bij de onderzoeken meegenomen. Deze gemeente is nu, één jaar na de herindeling nog druk bezig is met het opstellen van nieuwe kadernota’s.

Verder worden er in de tweede helft van dit jaar bij de gemeenten in de Westelijke Mijnstreek financiële verdiepingsonderzoeken uitgevoerd.