Limburgse regiodeal voor een duurzamer en toekomstbestendig Parkstad

31 augustus 2018

Op 18 april jl. is het Limburgs Aanbod aan het Kabinet Rutte III gepresenteerd. Naast de verduurzaming van het chemiecluster Chemelot en de gebouwde omgeving, is de transformatie van de regio Parkstad een van de drie pijlers in deze investeringsagenda. Voor het onderdeel Transformatie van de regio Parkstad is vandaag een voorstel bij het Rijk ingediend om te komen tot een regiodeal voor Limburg. De ambitie is om met een brede coalitie van publiek- private partijen uit de regio Parkstad, door middel van een integrale en wijkgerichte aanpak, de komende jaren een extra kwaliteitsimpuls te geven aan de regio. Er wordt een rijksbijdrage gevraagd van 40 miljoen euro uit de regio-envelop, alsmede aanvullende middelen en een verdere versterking van de strategische samenwerking met de rijksoverheid.

Uitwerking van het Limburgs Aanbod

Ten aanzien van de uitwerking van het Limburgs Aanbod is er de afgelopen maanden een forse inspanning gedaan om de Limburgse prioriteiten in te brengen in het proces van de totstandkoming van het Klimaatakkoord en om aanspraak te maken op de beschikbare middelen uit de zogeheten ‘klimaat-envelop’. De investeringslijnen verduurzaming van chemiecluster Chemelot en de gebouwde omgeving zijn actief ingebracht in de voorbereidingen van het Klimaatakkoord, waarvan het nadere vervolg en de inhoudelijke en financiële keuzes van het kabinet dit najaar duidelijker zullen worden. Tevens is nog actief ingespeeld op het landelijke programma voor proeftuinen voor aardgasvrije wijken. Samen met de gemeenten zijn drie wijkprojecten ingediend in Heerlen, Brunssum en Sittard-Geleen, gericht op het benutten van de middelen die hiervoor in de ‘klimaatenvelop’ zijn gereserveerd. Ook worden er gesprekken met de rijksoverheid gevoerd over de uitrol van de verschillende Limburgse warmtenetten en een bijdrage in het Limburgse energiefonds DuurzaamThuis. Recent hebben de Europese investeringsbank (EIB) en Provincie hiervoor aanvullend kapitaal van 150 mln. euro beschikbaar gesteld (ieder 75 mln. euro) en loopt er een Europese subsidieaanvraag.

De Limburgse regiodeal: de transformatie van de regio Parkstad

Voor de derde pijler, de transformatie van de regio Parkstad Limburg, is nu het moment om te komen tot een zogeheten ‘regiodeal’ met de rijksoverheid. Minister Schouten heeft op 8 juni jl. de randvoorwaarden voor het indienen van zogeheten ‘regiodeals’ bekend gemaakt in haar brief aan de Tweede Kamer. Regio’s die in aanmerking komen voor een financiële bijdrage uit de regio-envelop, zullen de komende maanden samen met het Rijk en belanghebbenden in het veld gaan werken aan een regiodeal waarin financiële- en inhoudelijke afspraken worden opgenomen. Om geselecteerd te kunnen worden voor een regiodeal wordt gevraagd om voor de nu opgestelde tranche van 200 mln. euro een aanvraag in te dienen vóór 1 september 2018. De afgelopen maanden is in zeer nauwe samenwerking tussen Provincie, de Stadsregio Parkstad, gemeente Heerlen en IBA Parkstad evenals de direct betrokken ministeries en partners in de regio, daarvoor een voorstel ontwikkeld.

Problematiek is complex

De meervoudige opgave en voorgestelde aanpak in de regio Parkstad sluit goed aan bij de doelstellingen die het Rijk met de regiodeals beoogt. Dat blijkt uit de vele gesprekken die de afgelopen maanden met de direct betrokken ministeries hierover zijn gevoerd. Namens het Dagelijks Bestuur van de Stadsregio Parkstad Limburg stelt Richard de Boer: “We zijn dan ook al enige tijd intensief in gesprek met het Rijk om tot oplossingen te komen waarmee we de leefbaarheid van de wijken en het centrum van Heerlen kunnen versterken. We willen ook een stevige sprong maken op het gebied van duurzaamheid en grensoverschrijdende samenwerking vanuit stadregio Parkstad Limburg met StädteRegion Aachen en Stadt Aachen”. De cumulatie van de problemen is bijzonder complex naar Nederlandse begrippen. De omvang en complexiteit van de problematiek gaan de (financiële) draag- en slagkracht van de regio echter te boven. Een aantal opgaven wordt vanwege onrendabele investeringen niet door de markt zelf opgepakt, waardoor het een publiek vraagstuk is. Verschillende overheden slaan de handen ineen om een hefboom te realiseren en zodoende van succesvolle experimenten en impulsen tot een meerjarige, massieve en coherente regionale aanpak van nationaal belang te komen. Om deze stap te kunnen zetten zijn middelen, expertise en capaciteit van het Rijk onmisbaar.

Nieuwe lente in de regio

Parkstad begint echter niet vanaf nul. De afgelopen jaren is er sprake van een nieuwe lente in de regio. “De samenwerking met de Provincie Limburg en Den Haag geeft ons als regio de kracht om kansen te pakken en het toekomstperspectief voor de mensen in onze regio te verbeteren”, aldus wethouder Martin de Beer van Heerlen. Met investeringsprogramma’s als IBA Parkstad, grote infrastructurele voorzieningen als de Buitenring, elektrificatie van het spoor Heerlen-Aken, het nieuwe profiel van centrumstad Heerlen rondom het thema ‘urban’, de gezamenlijke aanpak van de energietransitie en afstemming op de woning- en retailmarkt, de groei van zowel de medisch-logistieke sectoren, de Brightlands Smart Services Campus en de internationaal erkende toeristisch-recreatieve ontwikkeling, bewijzen dat de regio op de goede weg is. De grensoverschrijdende samenwerking heeft een stevige impuls gekregen. Het is de nu de uitdaging om het opgebouwde momentum te gebruiken voor een extra impuls om de ingezette lijn en de opgaven versneld en versterkt aan te pakken. “Met IBA Parkstad is het vliegwiel voor transformatie van de regio gestart. Extra middelen vanuit het rijk geven een krachtige impuls om dat vliegwiel extra te versnellen”, aldus algemeen-directeur van IBA Parkstad, Kelly Regterschot. In het voorstel voor de Regiodeal Transformatie Parkstad wordt dit nader uitgewerkt. Gedeputeerde Ger Koopmans van de Provincie Limburg: “Een gezamenlijke aanpak die 40 miljoen verdient. En 40 miljoen betekent voor ons allemaal: leveren!”.

Vervolg

Het Ministerie van LNV coördineert alle ingediende aanvragen voor regiodeals. De uiteindelijke selectie en verdeling van financiële middelen uit de zogeheten ‘Regio-envelop’ vindt plaats op voorstel van de ministers Schouten (LNV) en Ollongren (BZK) aan de Ministerraad en vervolgens de Tweede Kamer. Na 1 september 2018 worden aanvragen door de betrokken ministeries en bewindspersonen beoordeeld. Naar verwachting zal er in november 2018 een selectie van voorstellen uitrollen die verder uitgewerkt worden tot een ‘regiodeal’ inclusief financiële paragraaf (uiterlijk in het voorjaar van 2019).

Naast het inspelen op de klimaatopgave en aanpak van regionale knelpunten, zullen wij ook samen met onze ruim 40 publieke en private partners van het Limburgs Aanbod de overige relevante Rijksprogramma’s, regelingen en thema’s benutten. Prinsjesdag 2018 en de begrotingsbehandelingen van dit najaar zijn daarvoor nieuwe momenten.