Het Provinciaal Bestuur van Limburg

Commissaris van de Koningin
De Commissaris van de Koningin wordt voor perioden van zes jaar benoemd door de Kroon. Hij is voorzitter van Provinciale Staten en voorzitter/lid van Gedeputeerde Staten. Hij doet onder meer aanbevelingen voor de benoeming van burgemeesters, adviseert over koninklijke onderscheidingen, is betrokken bij politiebijstand voor handhaving van de openbare orde, coördineert bij rampen waarbij meer gemeenten zijn betrokken en behartigt de belangen van de provincie in tal van zaken.
De Commissaris van de Koningin vergezelt vaak leden van het Koninklijk Huis bij hun bezoeken aan de provincie.

In Limburg wordt de Commissaris van de Koningin ook wel 'Gouverneur' genoemd. Tot 1794 werd de provincie bestuurd door een militaire Gouverneur des Konings. Deze zetelde in een gebouw bij het Vrijthof te Maastricht. Dit gebouw heette het 'Gouvernement'. Met de komst van de Fransen in 1794 nam de burgerlijk Commissaris der Koningin met zijn administratie intrek in het 'Gouvernement'. Gewoontegetrouw werd deze ambtsdrager 'Gouverneur' genoemd.
De gebouwen die daarna voor het Provinciaal Bestuur zijn gebouwd hebben ook de naam 'Gouvernement' gekregen. Zowel het gebouw aan de Bouillonstraat bij het Vrijthof, van de Universiteit Maastricht, als het Gouvernement aan de Maas.

Provinciale Staten
De Statenzaal is de vergaderzaal van Provinciale Staten van Limburg, het algemeen bestuur van de provincie. De leden van deze volksvertegenwoordiging worden iedere vier jaar rechtstreeks door alle kiesgerechtigde inwoners van de provincie gekozen. Het aantal Statenleden varieert naar gelang het inwonertal van elke provincie. De Staten vergaderen nagenoeg elke maand. Deze vergaderingen zijn openbaar.
De Commissaris van de Koningin zit deze vergaderingen voor.
Voor de verschillende deeltaken van het provinciaal beleid, hebben Provinciale Staten commissies gevormd ter voorbereiding van hun maandelijkse zittingen.
De vergaderingen van deze statencommissies zijn ook openbaar. De Provinciewet zegt dat 'aan de Staten de regeling en het bestuur van de huishouding der Provincie wordt overgelaten'.
In dit kader geven Provinciale Staten hoofdlijnen aan. Zij bepalen het algemene beleid van de Provincie. De functie van Provinciale Staten is te vergelijken met die van de gemeenteraad op lokaal niveau. Zij houden toezicht op het dagelijks bestuur, dat door Gedeputeerde Staten wordt uitgeoefend.

De Staten stellen de provinciale begroting vast. Ook stellen zij verordeningen (zeg maar provinciale wetten) vast. Enkele voorbeelden zijn de Algemene Subsidieverordening en de Provinciale Milieuverordening Limburg. Op het gebied van met name de ruimtelijke ordening zijn Provinciale Staten verantwoordelijk voor het Provinciaal Omgevingsplan Limburg. De leden van Provinciale Staten van alle provincies samen kiezen eens in de vier jaar de leden van de Eerste Kamer der Staten Generaal.

Gedeputeerde Staten
In maart 2003 werd het dualisme op provinciaal niveau ingevoerd. Dat betekent dat de leden van het College van Gedeputeerde Staten (GS) geen lid meer zijn van Provinciale Staten (PS). Provinciale Staten kiezen het dagelijks bestuur van de Provincie (GS). De gedeputeerden kunnen zowel vanuit of van buiten de Provinciale Staten komen.
Provinciale Staten bepalen de hoofdlijnen van bestuur en controleren de uitvoering daarvan. Gedeputeerde Staten zijn verantwoordelijk voor de dagelijkse uitvoering van de politieke besluiten. De Gouverneur is voorzitter van Provinciale Staten én van Gedeputeerde Staten.
Gedeputeerde Staten bereiden besluiten van Provinciale Staten voor en zorgen voor de uitvoering van die besluiten. Ook hebben zij eigen taken, met daarbij een aantal door Provinciale Staten overgedragen bevoegdheden. Vanwege de vele uiteenlopende onderwerpen hebben de leden van GS een werkverdeling gemaakt. Hierdoor kan ieder lid aan zijn/haar takenpakket (of portefeuilles) bijzondere aandacht geven. De beslissingen worden samen genomen. Er is een gezamenlijke collegiale verantwoordelijkheid.
Gedeputeerde Staten voeren verder rijksregelingen uit, verlenen vergunningen en subsidies, houden toezicht op de financiën van de gemeenten en beheren de eigendommen van de Provincie.
De wekelijkse vergaderingen van het College zijn niet openbaar, hun besluiten doorgaans wel.