Maastricht heeft meer dan 1450 monumenten. Na Amsterdam is
Maastricht de stad met de meeste monumenten in Nederland. Van grote
historische waarde is ook het Vrijthof, het stadsplein dat aan de
westrand wordt afgesloten door de Servaasbasiliek, de oudste kerk
van Nederland en genoemd naar de patroonheilige van Maastricht.
Vele eeuwen was het graf van St.Servaas de eindbestemming van
bedevaarten uit alle delen van Europa. Ook Karel de Grote (742-814)
ging hier ter bedevaart vanuit zijn residentie in het nabije Aken
en Karel V (1500-1558) verbleef regelmatig in het Spaans
Gouvernement.
Als vestingstad heeft Maastricht een belangrijke betekenis gehad.
Napoleon en tsaar Peter de Grote van Rusland kwamen hier de
vestingwerken bewonderen. Maastricht heeft altijd een sterke
Europese oriƫntatie gehad. De laatste decennia heeft de stad zich
ontwikkeld tot een van de nieuwe Europese centra, met o.a. een
groot aantal internationale instituten op het gebied van
bestuurskunde, medische technologie, arbeidsmarkt en communicatie.
Van dit specifieke kennisnetwerk wordt gebruik gemaakt door
nationale overheden, de Europese Unie, de Verenigde Naties,
universitaire centra en grote ondernemingen. Ook als congresstad
geniet Maastricht een internationale reputatie, vooral dank zij de
faciliteiten van het Maastricht Exhibition & Congress Centre
(MECC). In Maastricht werd tweemaal een topconferentie van
regeringsleiders van de Europese Unie gehouden. Tijdens de laatste,
die in 1991 werd gehouden in het Gouvernement aan de Maas, werd de
naam van de stad verbonden aan het Verdrag van Maastricht, een van
de belangrijkste overeenkomsten in het kader van het Europese
integratieproces.